Hurma Ağacı Nedir, Nerede Yetişir?

Ramazanda, canımız sağlıklı ve tatlı bir şeyler yemek istediğinde, rafine şekerin yerine daha sağlıklı sayılabilecek alternatifler aradığımızda sıkça destek aldığımız isimlerden hurma ve bu güzeller güzeli meyveyi elde ettiğimiz hurma ağacı bugünkü konumuz.

Bağdat hurmasından Medine hurmasına, en sevdiğiniz hurma çeşitlerini düşününce dahi ağzınız sulanmaya başlıyorsa, mutfağınızdan hurmayı eksik etmiyor, hurmanın faydalarından bol bol yararlanmak istiyorsanız, bitki yetiştirmeye de meraklıysanız hurma ağacıyla ilgili aşağıdaki detayları öğrenmenizde fayda var demektir.

Bilinmesi gereken tüm yönleriyle hurma ağacını anlatmaya başlayalım hemen, buyurunuz...

İçindekiler

• Hurma ağacı nedir?

Hurma ağacı nedir hızlıca öğrenerek başlayalım: Hurma ağacı, bilimsel olarak "phoenix dactylifera" olarak anılan bir çeşit palmiye ağacıdır denebilir. Ülkemizde de çok severek yenen hurma meyvesini elde ettiğimiz bu palmiye ağacına sıcak iklimlerin hüküm sürdüğü Orta Doğu'da, Kuzey Afrika'da, Güney Asya'da kolayca ulaşmak mümkündür. Hem sıcak hem de kurak iklimlerde kolayca yetişme imkanı bulabilen hurma ağacının onlarca farklı türü bulunur.

• Hurma ağacı özellikleri nelerdir?

Hurma ağacının özelliklerini öğrenerek onu daha yakından tanımak isterseniz şu maddelere göz atmanızda fayda var demektir:

• Hurma ağaçları sıcak ve kurak iklimlerde yetişir.
• Boyları 15 ila 25 metreye kadar yükselebilir.
• İklime uygun olarak hurma ağacının yaprakları uzun, ince ve sivri uçludur.
• Yapraklarının boyu ağacın yaşına, iklime, bulunduğu yere göre 3-5 metreye kadar uzayabilir.
• Hurma ağacı meyve vermeye başladığında meyveleri yeşildir.
• Hurma meyvesi olgunlaştıkça türüne göre sarı, kırmızı, kahverengi tonlarında bir renge döner.
• Hurma ağacının aynı ismi taşıyan meyvesi hurma, sizin de bildiğiniz gibi içinde çekirdek bulunan tatlı bir meyvedir.
• Sıcak iklimlerde yetiştiğinden hurma ağacının kökleri de oldukça derin ve geniş bir dağılım sağlar.
• Çok uzun ömürlü bir ağaç olan hurma ağacından yaklaşık 4-5 yaşına geldiğinde meyve almaya başlayabilir ve yaklaşık 60-70 yıl boyunca ağaçtan verim almaya devam edebilirsiniz.

• Hurma ağacı nerede yetişir?

Hurma ağacının özelliklerinde de saydığımız gibi hurma ağacı sıcak ve kurak iklimlerde kolayca ve verimli bir şekilde yetiştirilebilir. Dünya üzerinde en çok Türkmenistan, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Pakistan, İran, Irak, Mısır, Fas, Libya, Cezayir, Nijer, Sudan başta olmak üzere Orta Doğu'da, Kuzey Afrika'da, Güney Asya'da ve Amerika'nın güneybatısında kendisine rastlamak mümkündür.

• Hurma ağacı nasıl yetiştirilir?

Sıra geldi hurma ağacı nasıl yetiştirilir sorusuna yanıt bulmaya. Hurma ağacı temel olarak şu adımlar takip edilerek yetiştirilir:

• Sıcak ve kurak iklimlerin olduğu alanlar tercih edilerek işe başlanır.
• İyi drenajlı, tınlı ve kumlu topraklar tercih edilir.
• Çekirdekten ya da fideden yetiştirilebilir.
• Çekirdekten yetiştirmek isteyenler önce çekirdekleri, namıdiğer tohumları birkaç gün suyun içinde bekleyerek yumuşatır.
• Ardından yine sıcak ve nemli bir ortamda tohumların çimlenmesi sağlanır.
• Çimlenen tohumlar ya da doğrudan elde edilen fideler yaklaşık 20 santimetre derinlikte toprağa ekilir/dikilir.
• Hurma ağacı olgunlaştığında çok büyük bir hale geldiğinden ekimde fideler arasında 6 metre kadar mesafe bırakılması önerilir.
• Hurma ağacı ilk yıllarında bol sulama ister.
• Bitkinin kökleri büyüyüp geliştiğinde ise sulama sıklığı azaltılır.
• Hurma ağacından verim alabilmek için yılda bir ya da birkaç kez gübrelenmesi önerilir.
• Ve her bitkide olduğu gibi tabii ki hurma ağacının çevresinde gelişen yabani ve zararlı otlar düzenli olarak temizlenmelidir, işte bu kadar!

• Türkiye’de hurma ağacı yetişir mi?

Hurma ağacı Türkiye'de yetişir mi diye merak ediyorsanız hemen açıklayalım: Evet, Türkiye'de hurma ağacı yetişir. İklimi ağaç için verimli olduğundan Adana, Antalya, Mersin, Diyarbakır, Muğla, Aydın başta olmak üzere Şanlıurfa, Mardin, Batman, Siirt, Hakkari gibi şehirlerimizde ve çevrelerinde hurma ağacı yetiştiriciliği yapılır. Akdeniz Bölgesi'nde hurma ağaçlarına sıkça rastlamak mümkündür. Hatta caddelerde hurma palmiyelerini sıkça görebilir ve hayranlıkla bir süs bitkisi olarak dahi onu uzun uzun izlemek isteyebilirsiniz.

• Hurma ağacı bakımı

Dikiminden budanmasına, hurma ağacı bakımı ile ilgili şunları da mutlaka bilmelisiniz:

• Hurma ağacını dikimden sonra ilk yıllarında bolca sulamalısınız.
• Toprağının hep nemli kaldığından emin olmalısınız.
• Hurma ağacınız büyüyüp kökleri genişlediğinde ise sulama sıklığını azaltmalısınız ki köklerde çürüme olmasın.
• Olgun hurma ağaçlarında hava koşullarına ve ağacın türüne göre değişiklik gösterse de haftada 1 sulama yeterli olacaktır.
• Hurma ağacından verim alabilmek için gübreleme işlemini de atlamamalı, yılda birkaç kez düzenli olarak yapmalısınız.
• Bitki özellikle meyve verme çağında ise potasyum ve fosfor içeren gübreleri tercih etmelisiniz.
• Hurma ağacınızın çevresinde oluşabilen yabani otları ve zararlıları bitkiden uzaklaştırmalısınız.
• Hurma ağacınız meyve verdiğinde ise meyvelerin olgunlaşmasını bekleyip toplayabilir ve türüne göre taze ya da kurutulmuş olarak tüketime hazır hale getirebilirsiniz.

• Hurma ağacı budama 

Hurma ağacı budamasını merak ediyorsanız hurma ağacı budarken de şunlara dikkat etmelisiniz: Eğer bitkinizde sararmış, kurumuş, hastalanmış, ölmüş ya da zarar görmüş dallar, yapraklar varsa bu dal ve yaprakları bitkiden uzaklaştırmak için budama işlemi yapmalısınız: Budama işlemi için mümkünse ilkbahar aylarını ya da kış sonunu tercih etmelisiniz. Bitkinin sağlıklı dal ve yapraklarına zarar vermeden budama işlemini tamamlamalısınız. Sağlıklı bitkide ise ağacın hava sirkülasyonunu sağlamak için sık çıkan dalları seyreltmelisiniz. Meyve veren dalları ise düzenli olarak kontrol etmeli, hastalık kapmadığından, bir zararlıyla karşılaşmadığından emin olmalısınız.

• Hurma ağacı dikimi 

Hurma ağacı yetiştiriciliğinde en kolay yöntem elbette verimli hurma fideleri temin etmek ve fideleri doğrudan uygun toprakla buluşturup sulamasını düzenli yaparak hurma ağacının büyümesini sağlamak. Ancak siz, dilerseniz çekirdekten de hurma ağacı yetiştirebilirsiniz. Bunun için verimi olduğunu bildiğiniz, sağlıklı ve olgun hurmalardan çekirdeklerini çıkarın. Birkaç gün boyunca çekirdekleri suyun içinde bekletip yumuşamalarını sağlayın. Ardından sıcak, nemli bir ortamda çekirdeklerin çimlenmesini bekleyin. Yaklaşık 1-5 ay içinde çekirdekler çimlenecektir. Çimlenen ve boyu uzayan taze hurma fidelerinizi 20 santimetre kadar derin bir çukur açtığınız toprağa dikin ve fidelerin arasında 6 metre boşluk bırakarak bu işlemi tüm tarlanıza uygulayın. Ardından sulama ve gübreleme gibi verim almanızı sağlayacak işlemleri sürdürmeniz yeterli olacaktır, emeklerinize sağlık.

• Hurma ağacı çeşitleri nelerdir?

En başında da söylediğimiz gibi hurma ağacı tek bir türü olan bitkilerden değil. Hurma ağacının birçok çeşidi bulunuyor. En bilinen hurma ağacı çeşitleri arasında şunlar yer alıyor:

• Medjool (Büyük, yumuşak ve tatlı meyvelidir)
• Deglet Noor (Daha küçük ve sert meyvelidir)
• Barhi (Genelde meyveleri taze yenir, yuvarlak ve küçüktür)
• Khadrawy (Orta boy, yumuşak ve tatlı meyvelidir)
• Ajwa (Yumuşak, tatlı, görece daha koyu renkli meyvelidir)
• Sukari (Yumuşak, nemli ve tatlı meyvelidir)
• Thompson (Uzun, ince ve sert meyvelidir)
• Halawi (Yumuşak, hafif karamelli, tatlı meyvelidir)
• Medine hurması (Küçük çekirdekli meyvelidir)
• Bağdat hurması (Tatlı, yumuşak, görece açık renkli meyvelidir)
• İran hurması (Tatlı, yumuşak ve ince kabuklu meyvelidir)

Daha detaylı bilgi için: Hurma Çeşitleri

Şu yazımıza da göz atmak isteyebilirsiniz: Hurmalı Tarifler